Güvenlik Konseyi’nin İran’ın nükleer sorunuyla ilgili toplantısı yapıldı

SHAFAQNA TÜRKİYE-   Rusya’nın BM Güvenlik Konseyi Temsilcisi: “2231 sayılı kararın tüm hükümleri, KOEP’in (Nükleer Anlaşma / JCPOA) kabulünün 10. yıldönümü olan 18 Ekim 2025 itibarıyla tamamen geçerliliğini yitirmiştir.”

BM Güvenlik Konseyi, İran’ın nükleer programına ilişkin Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nı (KOEP) onaylayan 20 Temmuz 2015 tarihli 2231 sayılı kararın uygulanmasını ele almak üzere “yayılmanın önlenmesi” gündemiyle bir toplantı gerçekleştirdi.

Bu toplantı Danimarka, Fransa, Yunanistan, Güney Kore, Slovenya, İngiltere ve ABD’nin talebiyle düzenlendi; Panama da bu talebi destekledi.

Bu oturum, Avrupalı üçlü (Fransa, Almanya ve İngiltere) tarafından “tetik mekanizmasının” devreye sokulmasının ardından 2231 sayılı karar hakkında yapılan ilk Güvenlik Konseyi toplantısı oldu. Söz konusu ülkeler, bu mekanizmayı işleterek KOEP kapsamında askıya alınmış olan BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girdiğini iddia ediyor.

Buna karşılık Çin ve Rusya, bu adımın hukuken geçersiz olduğunu savunuyor ve 18 Ekim’de, KOEP ve 2231 sayılı kararın süresinin resmen sona ermesiyle birlikte tüm yaptırımların kalıcı olarak kaldırıldığını vurguluyor. Pekin, Moskova ve Tahran’a göre Güvenlik Konseyi bu tarihte İran’ın nükleer dosyasını kapatmış ve “yayılmanın önlenmesi” konusu Konsey gündeminden çıkmıştır.

BM: İran’ın nükleer programının geleceği konusunda anlaşma sağlanamadı

BM Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo, Güvenlik Konseyi’nde yaptığı konuşmada İran nükleer dosyasının uzlaşı yoluyla çözülmesi çağrısında bulundu.

2025’in ikinci yarısındaki yoğun diplomatik çabalara rağmen, İran’ın nükleer programının geleceğine dair bir anlaşmaya varılamadığını söyledi. Avrupa üçlüsünün tetik mekanizmasını devreye sokmasına atıfta bulunarak, birçok ülkenin bu sürecin hukuki geçerliliğini reddettiğini belirtti.

DiCarlo, tüm tarafların ciddi görüş ayrılıklarına rağmen diplomatik çözümün önemini kabul ettiğini ifade etti ve müzakereyle sağlanacak bir anlaşmanın, hem İran’ın nükleer programının barışçıl niteliğini garanti altına alacağını hem de yaptırımların kaldırılmasını sağlayacağını vurguladı.

Rusya: 2231 sayılı kararın tüm hükümleri geçersizdir

Rusya temsilcisi, bazı ülkelerin Güvenlik Konseyi’ni kendi usullerini ihlal etmeye zorladığını söyledi ve Batılı ülkelerin bugünkü toplantıyı “olağan bir yayılmanın önlenmesi oturumu” gibi göstermeye çalıştığını belirtti.

“2231 sayılı kararın tüm hükümleri 18 Ekim 2025 itibarıyla geçerliliğini yitirmiştir” diyen Rus temsilci, yaptırımların geri getirilmesine yönelik girişimleri hukuki temelden yoksun olarak niteledi. Bu tarihte Güvenlik Konseyi’nin İran’ın nükleer dosyasını kapattığını ve konunun gündemden çıktığını ifade etti.

Çin: Avrupa’nın tetik mekanizmasını işletme yetkisi konusunda uzlaşı yok

Çin temsilcisi, Avrupalı ülkelerin tetik mekanizmasını devreye sokmasına itiraz ederek, bu sürecin hukuki boşluklar içerdiğini ve Güvenlik Konseyi’nin Avrupa’nın böyle bir yetkiye sahip olduğu konusunda uzlaşmaya varmadığını söyledi. Bu adımın Konsey’in itibarına zarar vereceği uyarısında bulundu.

İngiltere: 6 BM Güvenlik Konseyi kararı yeniden yürürlükte

İngiltere temsilcisi ise Fransa ve Almanya ile birlikte tetik mekanizmasını 2231 sayılı karar temelinde devreye soktuklarını savundu. Mekanizmanın 18 Ekim 2025’te tamamen işler hâle geldiğini, dolayısıyla 2231’in hâlâ geçerli olduğunu iddia etti.

İran’ın UAEA denetçilerine erişimi kısıtladığını öne sürerek, 6 Güvenlik Konseyi kararının yeniden yürürlüğe girdiğini ve tüm BM üyelerinin bunlara uyması gerektiğini söyledi.

Fransa: İran KOEP yükümlülüklerini defalarca ihlal etti

Fransa temsilcisi, tetik mekanizmasının hukuka uygun olduğunu savundu ve İran’ın KOEP kapsamındaki taahhütlerini birçok kez ihlal ettiğini iddia etti. İran’ın yeterli nükleer yakıta sahip olduğunu ve denetimlerin yetersiz kaldığını ileri sürdü.

ABD: Eski BM yaptırımları yeniden uygulanmalı

ABD temsilcisi, İran’a yönelik iddialarını yineleyerek, 1696, 1737, 1747, 1803, 1835 ve 1929 sayılı yaptırımların yeniden devreye sokulması gerektiğini savundu.

İran: Güven yeniden tesis edilmelidir

İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, İran’ın baskı, tehdit ve zorlamaya boyun eğmeyeceğini vurguladı. İran’ın ilkesel diplomasiye bağlı olduğunu belirterek, Fransa, İngiltere ve ABD’nin güveni yeniden inşa edecek somut adımlar atması gerektiğini söyledi.

İrevani, KOEP’in temel ilkelerinin hâlâ geçerli olduğunu; İran’ın NPT kapsamındaki uranyum zenginleştirme hakkının inkâr edilemeyeceğini ve “sıfır zenginleştirme” politikasının diplomasiyi yok edeceğini ifade etti.

TR.SHAFAQNA.COM