SHAFAQNA TÜRKİYE – California Üniversitesi San Diego bünyesindeki araştırmacılar ve mühendisler, tıp tarihinde bir ilke imza atarak insansı robotlar yardımıyla canlı domuzlar üzerinde iki başarılı laparoskopik safra kesesi ameliyatı gerçekleştirdi.
Saygın bilim dergisi Nature’da yayımlanan bu preklinik çalışmada, cerrahlar robotların hareketlerini tamamen uzaktan kontrol etti. Operasyonlardan ilki bir adet insansı robot ve ona asistanlık yapan bir insan cerrahla tamamlanırken, ikinci ameliyatta iki insansı robot yan yana tam bir takım olarak çalıştı.
Operasyon uzaktan nasıl gerçekleştirildi?
Araştırmacılar tarafından “Surgie” olarak adlandırılan bu robotik sistem, aslında Çinli ünlü robotik şirketi Unitree tarafından üretilen genel amaçlı Unitree G1 modeli üzerine inşa edildi. Ameliyathaneler için özel tasarlanmamış bu robotu bir cerraha dönüştürmek için UC San Diego ekibi, robotun el bileklerine standart cerrahi aletleri tutabilmesi amacıyla fiziksel adaptörler entegre etti.
Ayrıca cerrahın el hareketlerini hassas bir şekilde ameliyat aletlerine aktarabilen özel bir yazılım geliştirildi. Cerrahlar operasyonu, bilgisayara bağlı stereo başlık ekranı içeren bir kontrol konsolundan izleyerek ve ayak pedallarıyla komutları devreye sokarak yönetti.
Çözülmesi gereken problemler var
Her ne kadar canlı hayvan üzerindeki ilk denemeler başarılı olsa da insansı robotların insan ameliyatlarında kullanılabilmesi için önünde uzun bir yol var. Deneyler sırasında cerrahların, robotu doğru konumlandırmak veya hassasiyet kalibrasyonunu yenilemek için operasyonu sık sık birkaç dakikalığına durdurmak zorunda kaldığı paylaşıldı. Bu durum ameliyat süresinin, mevcut gelişmiş cerrahi sistemlere kıyasla çok daha uzun sürmesine neden oldu.
Ayrıca, Unitree G1’in yalnızca 450 milimetre olan dar kol açıklığı (yetişkin bir insanda bu oran 1.6 – 1.8 metredir) hareket kabiliyetini kısıtladı. Bu hareket kısıtlamaları ve sık kalibrasyon ihtiyacı, operasyon sırasında cerrahi ekibin üzerindeki zihinsel iş yükünü ciddi şekilde artırdı. Hem yeni asistanlar hem de deneyimli cerrahlar, standart telerobotik cerrahi donanımı olan da Vinci Araştırma Kiti (dVRK) ile yapılan pratiklerde, insansı robota kıyasla çok daha hızlı sonuçlar elde etti.
Tüm bu sebeplerden ötürü uzmanlar, genel amaçlı robotların insanlar arasında tamamen otonom ve güvenli bir şekilde çalışabilmesi için henüz çok erken olduğunun altını çiziyor.
